Posle više godina u Severnoj Makedoniji se pojavio balkanski ris

Nakon višedecenijske pauze, na veliko iznanđenje svih, zabeleženo je prisustvo balkanskog risa u Nacionalnom parku „Galičica“, u Severnoj Makedoniji. Uprava nacionalnog parka objavila je lepu vest na svojoj Fejsbuk stranici.

По пауза од неколку децении, повторно е евидентирано присуството на балканскиот рис во Национален парк „Галичица“. Една…

Gepostet von National Park Galicica am Montag, 19. Oktober 2020

Nadzorne kamere, koje su postavljene iznad ograde Centra za reprodukciju jelena u NP „Galičica“ zabeležile su jedinku balkanskog risa tokom njegove šetnje po okolini parka.

U NP „Galačici“ dodaju kako se nadaju da će ova velika mačka pronaći svoj dom u njihovom komšiluku, a lovočuvari će dati sve od sebe da sačuvaju njeno stanište.

Ovaj nacionalni park  se prostire između granice Severne Makednije i Albanije, na području iznad Ohridskog i Prespanskog jezera.

Foto-ilustracija: Pixabay

Inače, ris je vrsta srednje velike mačke koja nastanjuje Evropu, sibirske šume, kao južnu i istočnu Aziju.

Ris je samotnjak koji lovi pre svega u sumrak i noću. Spektar njegove lovine su mali i srednje veliki sisari, ptice, zečevi, kunići, veverice, zmije, ali i veći sisari poput divokoza, srna pa čak i irvasa, zavisno od toga koje vrste žive na njegovom staništu. Lovi tako što se plenu prikrade strelovitom brzinom, skoči na njega i potom obori na tlo.

U oskudnici jede i šumske plodove. Često menja svoje prebivalište prateći srne u njihovim migracijama, kojima se često i hrani. Zabeleženi su i vrlo retki napadi na ljude, ali skoro isključivo u samoodbrani. Dnevno prelazi od pet do 25 kilometara, a uglavnom se kreće istim prolazima.

Svoju teritoriju ne napušta, osim u vreme parenja, u vreme sezonskih migracija izvora hrane ili kada je gonjen od strane lovaca.

Foto-ilustracija: Pixabay

Ris je najveća evropska mačka zastupljena sa dve podvrste: severna, koja je krupnija, a živi na Balkanu, Rumuniji, u Slovačkoj (Karpati) i u Rusiji do Urala i Kavkaza, i južna, koja je sitnija, a živi na Pirinejskom poluostrvu.

U Srbiji je vrlo proređen, pa je pod stalnom zabranom lova, a naseljava Šar planinu, Koritnik, Prokletije, Mojstirsko – Draške planine, Nacionalni park Tara, Nacionalni park Đerdap, Severni Kučaj – Miroč, Deli Jovan, Južni Kučaj, Staru planinu, Rtanj, Ozren, Devicu, a njegovo prisustvo je registrovano i na drugim lokalitetima u Srbiji (Deliblatska peščara, Sićevačka klisura, Mokra gora, kanjon Trešnjice, kanjon Uvca, Ovčarsko – kablarska klisura, Sokolske planine, Svrljiške planine…).

Oblast rasprostranjenosti je nekad bio vrlo širok, od Atlantskog do Tihog okeana. Brojnost mu je danas veoma mala, pa se u nekim zemljama vrše napori za njegovo ponovno naseljavanje.

U Srbiji je zakonom zaštićena vrsta, usled male populacije. Redovan lov na risa nije dozvoljen, a nekoliko primeraka je svojevremeno pronađeno u Vojvodini. Ris preferiva prostranstvo, pa naseljava guste šume i rečne klisure koje se prostiru na 1000 do 1500 metara nadmorske visine.

Zbog male brojnosti i velike opasnosti od izumiranja ova vrsta se nalazi i na IUCN (International Union for Conservation of Nature) Crvenoj listi ugroženih vrsta, gde je klasifikovan kao kritično ugrožen, što znači da mu preti izumiranje u prirodi, pošto je broj zrelih jedinki procenjen na manje od 50 (podaci iz 2015. godine).

Jovana Canić